کاتالیزورها نقش بسیار حیاتی در بهبود کارایی و حفظ محیط زیست خودروها ایفا میکنند. این اجزای اساسی در سیستمهای تخلیه گازهای خودروها، باعث تبدیل گازهای آلاینده به ترکیبات کم خطر و مواد مفید میشوند. در این مقاله، به بررسی و معرفی انواع کاتالیزورهای خودرو پرداخته خواهد شد با رنو مرکز همراه باشید.
کاتالیزور اگزوز چیست؟
تبدیلکننده کاتالیتیک یا کاتالیزور اگزوز، جزء اجزای حیاتی سیستم اگزوز و خروجی گازهای خودرو میباشد. این نوع تجهیزات به عنوان بخشی از سیستم اگزوز بهکار میرود و در پالایش گازهای خروجی خودرو نقش مهمی را ایفا میکند. از کاتالیزورهای سطحی در این سیستمها استفاده میشود تا اکسید کربن و هیدروکربنهای ناشی از سوختهای ناسوخته، که از جمله آلایندههای خطرناک هوا هستند، تبدیل و به حالتی بیخطر تبدیل گردند.
در فرآیند، گازهای خروجی از اگزوز همراه با مقداری هوا از سطح کاتالیزور عبور میکنند. در اینجا، فلز اکسیدها بهعنوان کاتالیزور عمل میکنند. در نتیجه، گازهای اکسید کربن (CO) و هیدروکربنها به دیاکسید کربن (CO2) و آب (H2O) تبدیل میشوند، که این تبدیل باعث کاهش خطرات زیستمحیطی مرتبط با گازهای خروجی میشود. کاتالیست یک قسمت اساسی از سیستم کنترل آلایندگی خودرو است، اما در برخی مواقع ممکن است عملکرد آنها مختل شود.
در بسیاری از کشورها، حذف یا غیرفعالسازی کاتالیزور و رانندگی بدون آن بهعنوان یک تخلف سنگین و خلاف قانون محسوب میشود. این اقدامات غیرقانونی به دلیل اثرات زیستمحیطی جدی و ناخواسته میتوانند به محیط زیست آسیب برسانند.
چه عواملی باعث خرابی کاتالیزور خودرو میشود
یکی از بیشترین عوامل خرابی کاتالیزور خودرو، انسداد شبکههای آن به دلیل استفاده از سوختهای غیراستاندارد یا طولانی مدت میباشد. این انسداد باعث مانع شدن دود حاصل از احتراق موتور در خروجی اگزوز میشود و از طرف دیگر، باعث کاهش هوای تازه که به موتور میرسد، میگردد. به همین دلیل، گرفتگی افزایشی در شبکهها نه تنها باعث آسیب به کاتالیزور میشود بلکه راندمان موتور را نیز کاهش میدهد.
عامل دیگری که خرابی کاتالیزور را ایجاد میکند، تغییرات در دما و ترکیب گازهای خروجی از موتور است. این قطعه به ترکیب گازها بسیار حساس بوده و به همین دلیل، مشکلاتی مانند خرابی واشر سرسیلندر که باعث ورود آب و روغن به محفظه موتور و تغییر گازهای خروجی میشود، سریعاً به آسیب کاتالیزور میانجامد.
همچنین، احتراق ناقص که ترکیب گازهای خروجی را تغییر میدهد، و گرمای بیش از حد موتور که باعث افزایش حرارت گازهای خروجی میشود، احتمال خرابی کاتالیزور را افزایش میدهد.
نشانههای خرابی کاتالیزور
- افزایش ناگهانی مصرف سوخت خودرو
- کاهش شتابگیری
- امکان روشن نشدن یا بد استارت گرفتن خودرو
- عدم گذراندن تست آلایندگی (ارتفاع مقادیر HC و CO نسبت به حالت عادی)
- روشن شدن چراغ اخطار (چراغ چک) در پشت آمپر
- لرزش و بد کار کردن خودرو در دور آرام
- بوی ناخوشایند، به ویژه بویی شبیه به تخم مرغ گندیده، که نشانه خرابی کاتالیزور میباشد.
همچنین، اگر دمای کاتالیزور به مرزهای ایدهآل نرسیده و حتی پس از مدتی رانندگی و گرم شدن موتور هنوز به دمای مطلوب نرسیده باشد، ممکن است کاتالیزور معیوب باشد. برای اندازهگیری دما، از دستگاه حرارت سنج اینفرارد استفاده میشود.
در صورتی که خودرو کاملاً سرد باشد و با دست تکان دادن به کاتالیزور صدایی شبیه به تکان خوردن سنگریزه در داخل آن شنیده شود، ممکن است نشانهای از ریختن شبکههای داخلی کاتالیزور باشد.
انواع کاتالیزور ماشین
انواع کاتالیزورهای ماشین بر اساس جنس بدنه و بخشهای مختلف آن به دستههای متنوعی تقسیم میشوند. در این ردهبندی، کاتالیزورهای ماشین شامل موارد زیر میگردند:
کاتالیزور سرامیکی
کاتالیزور سرامیکی با سلولهای مربعی شکل که در اندازههای مختلفی از ۱۰ تا ۱۰۰ اینچ میآیند، بیانگر رایجترین نوع کاتالیزور برای خودروهای دیزلی و بنزینی است.
کاتالیزور فلزی
کاتالیزور فلزی از جنس استنلس استیل تولید میشود و با استفاده از تکنیک ترکیبی و آبکاری بر روی بستری از جنس استنلس استیل ساخته میشود.
همچنین، بر اساس پروسه عملکرد، کاتالیزورها به دو دسته زیر تقسیم میشوند:
کاتالیزور دو گانه
این نوع کاتالیزور به صورت همزمان در موتورهای دیزلی استفاده میشود و در کاهش مونواکسید کربن و هیدروکربنهای نسوخته تأثیر گذار است.
کاتالیزور سه گانه
کاتالیزور سه گانه بیشتر در موتورهای بنزینی مورد استفاده قرار میگیرد و علاوه بر اکسیداسیون کاتالیزور دو گانه، به کاهش اکسیدهای نیتروژن و تبدیل آن به اکسیژن نیز میپردازد.
بهترین نوع کاتالیزور خودرو
برای انتخاب بهترین نوع کاتالیزور خودرو، باید به فاکتورهای گوناگونی توجه کنید. از جمله مهمترین نکات این است که کاتالیزوری را انتخاب کنید که با مشخصات خودروی شما سازگار باشد. به طور کلی، کاتالیزورهای سرامیکی و سه گانه به عنوان بهترین نوعهای کاتالیزور خودرو شناخته میشوند. چنانچه خودرو شما از خودرو های شرکت رنو است و در این زمینه و یا خرید لوازم یدکی خودروهای رنو نیاز به دریافت مشاوره و اطلاعات بیشتر دارید با شماره های موجود در سایت با مشاورین ما در تماس باشید.
آسان ترین روش شستشوی کاتالیزور
هزینهی کاتالیزورهای خودرو نسبت به سایر قطعات نسبتاً بالاست و متأسفانه پس از گذشت مدتی از استفاده، کارایی اولیه کاتالیست اگزوز کاهش مییابد. اگر این مشکل برطرف نشود، ممکن است منجر به افزایش گازهای مضر شود.
به همین دلیل، افراد بیشتر به دنبال راهکارهایی هستند که با کمترین هزینه، مشکل کاتالیزور خودرو را حل کنند و در هنگام انجام تستهای معاینه فنی نیز مشکلی برایشان پیش نیاید. در این مقاله، یکی از سادهترین و کمهزینهترین راهحلها، یعنی شستشوی کاتالیزور، مورد بررسی قرار میگیرد. اما در زمان اجرای این روش، سوالی مطرح میشود: چگونه میتوان کاتالیزور را بدون آسیب رسیدن به خودرو شستشو داد؟ اگر به دنبال اطلاعاتی در مورد این روش آسان و اقتصادی هستید، با ما همراه باشید.
روش شستشوی کاتالیزور از جمله راهکارهایی است که نیازی به مراجعه به تعمیرگاه و یا داشتن مهارتهای خاصی ندارد. در این روش، تنها وسیلهای که نیاز دارید، محلول شستشوی مخصوص کاتالیزور خودرو است که نیازی به انجام کار خاصی ندارید. کافی است این محلول را به باکس اضافه کنید و سپس خودرو را به حرکت درآورید. این کار باعث پاک شدن سنسور اکسیژن و کاتالیست خودرو از آلودگی میشود.
حالا در مورد خاصیت محلول شستشوی کاتالیزور باید ذکر کنیم که این محلول به خاصیت فوقالعاده و پیشرفتهای که دارد، نه تنها کاتالیست خودرو را از هرگونه آلودگی پاک میکند بلکه به دلیل ویژگیهایی که دارد، هیچگونه آسیبی به قطعات وارد نمیکند و میتوانید با خیالی آسوده از آن استفاده کنید. این محلول را ترجیحاً از مکانهای معتبر تهیه کنید که نمایندگی مشخصی در ایران داشته باشند. برخی از برندهای اروپایی ممکن است که استاندارد و با کیفیت و یا مناسب برای خودروهای ایرانی نباشند، لذا در این مورد نیز دقت لازم را به عمل آورید.
برخی از افراد برای شستشوی کاتالیزور از سایر محصولات مانند جوهر نمک و … استفاده میکنند که توصیه میشود، جداً از این کار خودداری کنید، چرا که احتمال آسیب زدن به کاتالیزور بسیار زیاد است.
بهترین زمان تعویض کاتالیزور
قطعه کاتالیزور اگزوز خودرو دارای طول عمر تقریبی میانگین بین ۱۰۰,۰۰۰ تا ۱۲۰,۰۰۰ کیلومتر است. پس از گذشت این دوره، به طور عملی کارایی آن کاهش مییابد و سطح آلایندگی تا ۵ برابر افزایش مییابد. بنابراین، بهترین زمان برای تعویض کاتالیزور اگزوز خودرو بین ۱۰۰,۰۰۰ تا ۱۲۰,۰۰۰ کیلومتر است. همچنین با توجه به طرحهای کاهش آلایندگی هوا، از سال ۹۱ به بعد، تست صحت عملکرد مبدل کاتالیزور در معاینه فنی به صورت اجباری انجام میشود.
سخن پایانی
کاتالیزورهای خودروها با توسعه فناوری بهبود مستمر یافتهاند و انواع مختلفی از آنها برای کاهش آلودگی هوا و بهبود کارایی خودروها عرضه شدهاند. هر کدام از این انواع کاتالیزورها ویژگیها و مزایای خود را دارند و انتخاب مناسب بستگی به نیازهای خاص و شرایط استفاده دارد. با استفاده از این تکنولوژیهای پیشرفته، میتوان بهبودهای قابل توجهی در عملکرد و پایداری سیستمهای تخلیه گازهای خودرو داشت.