بوستر ترمز یکی از اجزای کلیدی و اساسی در سیستم ترمز خودرو است که نقش بسیار مهمی در بهبود عملکرد و ایمنی خودرو دارد. در این مقاله، به بررسی عملکرد و اهمیت بوستر ترمز در خودروها میپردازیم. با رنو مرکز همراه باشید.
بوستر ترمز چیست؟
بوستر یکی از اجزای حیاتی سیستم ترمز خودرو است. این قطعه معمولاً در سیستم ترمزهای دیسکی مورد استفاده قرار میگیرد و در ترمزهای کاسهای (طبلی) شاهد آن نمیشویم. بوستر ترمز یا بوستر خلاء به طراحی یک قوطی فلزی سیاه رنگ با واقعیت پشت موتور و نزدیک به محل راننده برمیگردد. نصب این قطعه به گونهای است که با باز کردن در کاپوت به راحتی دیده میشود.
عملکرد بوستر ترمز بر اساس تقویت نیروی اعمالی توسط راننده بر روی پدال ترمز استوار است. استفاده از بوستر ترمز به راننده کمک میکند تا با کمترین فشار پدال، ترمزها را به صورت سریع، به موقع و محکم عملیاتی کند. بوستر از طریق خلاء ایجاد شده توسط موتور، نیروی اعمال شده توسط پدال را تا چندین برابر افزایش داده و آن را به سیلندر اصلی ترمز منتقل میکند.
به عبارت دیگر، هدف اصلی از طراحی و استفاده از بوستر، ایجاد بیشترین نیروی ترمز با کمترین فشار بر پدال ترمز است که منجر به ترمزگیری نرمتر و راحتتر میشود. علاوه بر این، بوستر باعث میشود تا ترمز هنگام خاموش بودن خودرو عمل نکند و پدال آن نسبت به بدون بوستر، سفتتر نباشد.
بوستر ترمز خودرو و اجزای آن
در داخل قوطی سیاهرنگ بوستر ترمز خودرو، اجزای متنوعی وجود دارند که هر یک وظایف خاصی دارند. این اجزا عبارتند از:
1. بدنه بوستر: که از جنس فلز ساخته شده و دارای دو محفظه جداگانه به نامهای محفظه فشار ثابت و محفظه فشار متغیر است.
2. سوپاپ هوشمند (سوپاپ کنترل): که یکی از اجزاء دیگر درون بوستر است و بین محفظههای بدنه قرار میگیرد.
3. دیافراگم: که از جنس پلاستیک ساخته شده و وظیفه ایجاد تفاوت فشار بین محفظههای بوستر را دارد.
4. سوپاپ یکطرفه: که با فضای بیرون بدنه در ارتباط است و برخی آن را سوپاپ هوا نیز مینامند.
5. میله رابط: که از جنس فلز مقاوم ساخته شده و فنر برگشتدهنده و پیستون بوستر را در بر میگیرد. این میله وظیفه ایجاد ارتباط میان پیستون سیلندر اصلی و پدال ترمز را برعهده دارد.
6. فنر بوستر: که وظیفه برگشت دادن پیستون را دارد و به تناسب نیاز فشار در سیستم عمل میکند.
7. پیستون بوستر: که عمل ایجاد فشار ناشی از هوای ورودی بر دیافراگم را انجام میدهد و از طریق این فشار، کمک به افزایش نیروی ترمز در خودرو میکند.
این اجزا همگام با هم کار میکنند تا بهبود در عملکرد ترمز خودرو ایجاد شود و به راننده کمک شود تا با کمترین فشار، توقف سریعتر و موثرتری داشته باشد.
وظیفه بوستر ترمز
اگر تا به حال قسمت جلویی ماشین خود را باز کردهاید، احتمالاً قسمتی از سیستم ترمز به نام بوستر خلاء را مشاهده کردهاید. این قطعه به شکل یک قوطی گرد سیاه رنگ در پشت موتور و معمولاً در نزدیکی طرف راننده قرار دارد. در گذشته، زمانی که بیشتر خودروها از ترمزهای طبلی استفاده میکردند، نیازی به بوستر ترمز نبود؛ زیرا ترمزهای طبلی به طور طبیعی بخشی از نیروی مورد نیاز برای توقف خودرو را فراهم میکردند. اما امروزه، با بیشتر شدن خودروهایی که از ترمزهای دیسکی (حداقل در چرخهای جلو) استفاده میکنند، بوستر ترمز اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
بوستر ترمز خلاء یک وسیله است که در سیستم ترمز اتومبیل برای کمک به توقف استفاده میشود. این وسیله شامل یک قوطی فلزی است که دارای دیافراگم و سوپاپ هوشمند است. استفاده از این وسیله به راننده کمک میکند تا با استفاده از کمترین فشار ممکن روی پدال ترمز، سیستم ترمز خودرو عمل کند.
انواع بوستر ترمز خودرو
در حال حاضر، بازار شاهد وجود سه نوع بوستر ترمز خودرو است که در ادامه به شرح آنها میپردازیم:
بوستر ترمز مستقیم
در این نوع بوستر، نیروی فشار پای راننده مستقیما به بوستر و سپس به پمپ ترمز منتقل میشود.
در بوستر ترمز مستقیم، سیلندر اصلی در نزدیکی سیلندر خلاء قرار گرفته و از طریق سوپاپ یکطرفه با دریچه ورودی سیلندر خلاء ارتباط دارد. همچنین، ارتباط این سیلندر با بخش دیگر سیلندر خلاء پیش از ترمزگیری، از طریق دهانه سیلندر خلاء برقرار میشود. با ترمزگیری راننده، اهرم جلوبر از داخل مجموعه سوپاپ کنترل به سمت جلو حرکت میکند و دهانه خلاء بسته شده و پس از آن، راه ورود هوای بیرون باز میشود تا هوا به عقب سیلندر خلاء وارد شود.
بوستر ترمز غیرمستقیم
در این نوع بوستر، نیروی حاصل از فشار پای راننده ابتدا به پمپ ترمز منتقل شده و سپس با استفاده از روغن ترمز، به بوستر منتقل میشود.
بوستر ترمز دو پیستونه
با وجود استفاده گسترده از بوسترهای مستقیم و غیرمستقیم، نوع دیگری از بوسترها به نام بوستر ترمز دو پیستونه نیز وجود دارد.
این نوع بوستر دو پیستونه، دارای توان بالا و اندازه کوچکی است و به طور معمول در خودروهای پیشرفته و با سرعت بالاتر استفاده میشود. در این نوع، دو محفظه فشار ثابت و فشار متغیر وجود دارد که توسط دو پیستون و دو دیافراگم از یکدیگر جدا میشوند. از طریق تقسیم فضا، فشار حاصله افزایش مییابد و بوستر در حین ترمزگیری بزرگتر نمیشود که این امر باعث ایجاد فشار بهتر و عملکرد بهتر سیستم میشود.
طرز کار بوستر ترمز
طرز کار بوستر در دو حالت متفاوت است: عدم ترمزگیری و هنگام ترمزگیری
عدم ترمزگیری
هنگام حرکت خودرو، ترمز بطور مداوم استفاده نمیشود. زمانی که پدال ترمز فشار ندارد، دیافراگم دو طرفه و سوپاپهای متناسب باعث تعادل خلا در دو طرف دیافراگم میشوند. بدنه بوستر در این حالت ساکن است و خلا موتور به عنوان یک مخزن ذخیره میشود. این بخش از بوستر به طور معمول قابل مشاهده نیست، اما برای عملکرد درست بوستر، نیاز به فشار دارد. در حالت عدم ترمزگیری، سیستم خلا در حالت استراحتی قرار دارد. درصورتی که عادت دارید بدون دلیل، پا را روی پدال ترمز فشار دهید، این عادت را ترک کنید.
هنگام ترمزگیری
با فشار کمی روی پدال ترمز، بوستر خلا فعال میشود. تعادل فشار دو طرف سوپاپ برهم میخورد و ترمزها فعال میشوند. پدال ترمز، فنر داخل دیافراگم بوستر، میله فشاری، و سوپاپ دو طرفه همگی در عملکرد ترمز خودرو نقش دارند.
هرگونه ایراد و نقص در این سیستم، ممکن است تأثیر زیادی بر روی عملکرد ترمز داشته باشد. در صورت خرابی بوستر خلا، پدال ترمز به طور کامل سفت میشود و راننده باید فشار زیادی را بر روی پدال اعمال کند. با این حال، بوستر ترمز از قطعات مقاوم و با دوامی تشکیل شده است، اما در نهایت هر وسیلهای پس از مدتی، کارایی خود را از دست میدهد.
علائم خرابی بوستر ترمز خودرو
بوستر ترمز یک قطعه است که نیروی وارد شده از پدال ترمز را تقویت میکند. این تقویت نیرو، به واسطه اندازه دیافراگم در بوستر، معمولاً به نسبت ۲ تا ۴ برابر است. بنابراین، هر گونه خرابی در این قطعه میتواند به مشکلات جدی در سیستم ترمز و رانندگی منجر شود. بنابراین، شناخت علائم خرابی این قطعه و اقدام به موقع برای رفع مشکلات ضروری است.
هنگامی که سیستم ترمز به درستی عمل نمیکند، شک در خرابی بوستر ترمز خودرو لازم است. برخی از علائم مرتبط با خرابی بوستر ترمز عبارتند از:
1. نشت هوا از شیلنگ خلاء
2. سوراخ شدن دیافراگم داخلی
3. نشت هوا از پرس دور
4. نشت روغن ترمز از بوستر
5. متوقف نشدن مناسب خودرو هنگام ترمزگیری
6. سفت یا شل شدن پدال ترمز
هرگونه مواجهه با این علائم نیازمند مراجعه به متخصص تعمیرات خودرو است. به خصوص نشت روغن ترمز از بوستر، مشکلی شایع است که نیاز به تعمیر فوری دارد و نشاندهنده شروع خرابی در بوستر ترمز میباشد.
دلایل خرابی بوستر ترمز خودرو
خرابی بوستر ترمز ممکن است به دلایل مختلفی اتفاق بیافتد. به عنوان مثال، هر قطعهای دارای طول عمر مفیدی است که بعد از گذشت آن باید تعویض شود. بوستر ترمز نیز از جمله قطعاتی است که باید پس از حدود ۳۰۰ هزار کیلومتر استفاده، تعویض گردد. یکی از دلایل اصلی خرابی بوستر ترمز، دوطرفه شدن سوپاپ هوا است که باعث افزایش فشار منیفولد در برخی شرایط میشود و در نتیجه، دیافراگم بوستر پاره شده و خراب میشود. این مشکل به خوبی رخ نمیدهد و بسیار کم روی میآورد.
اما در بیشتر موارد (تا حدود ۹۰ درصد)، خرابی بوستر ترمز به دلیل نشت روغن ترمز رخ میدهد. نشت روغن از پمپ ترمز به داخل بوستر ترمز منجر به عیوب و خرابی در آن میشود. این اتفاق به دلیل خاصیت خورندگی روغن ترمز و حساسیت بالای اجزای بوستر ترمز اتفاق میافتد.
چگونه متوجه خرابی بوستر ترمز ماشین شویم؟
برای تشخیص خرابی یا سالم بودن بوستر ترمز ماشین، میتوانید به سه مرحله زیر عمل کنید تا از وضعیت آن اطلاع پیدا کنید:
مرحله اول:
1. موتور خودرو را خاموش کنید و سپس پدال ترمز را چند بار فشار دهید تا از عدم تغییر در حرکت پدال اطمینان حاصل کنید.
2. حالا همزمان با نگهداشتن پدال ترمز، موتور را روشن کنید. در حین استارت زدن موتور، پدال باید کمی به سمت پایین حرکت کند.
مرحله دوم:
1. موتور را روشن کرده و پس از دو دقیقه مجدداً آن را خاموش کنید.
2. به پدال ترمز فشار وارد کرده و اگر کورس حرکت پدال بلندی را نشان داد و با هربار فشار دادن کوتاهتر شد، بوستر سالم است.
مرحله سوم:
1. موتور را روشن کنید و بر روی پدال ترمز فشار وارد کنید.
2. همزمان با نگهداشتن پدال، موتور را خاموش کنید و سی ثانیه پدال را در همان حالت نگه دارید.
3. اگر پدال ترمز تغییر قابل ملاحظهای در ارتفاع نکرد، بوستر سالم است.
اگر در هر یک از مراحل فوق مشکلاتی را مشاهده کردید، بهتر است به مکانیک مراجعه کنید تا سوپاپ یکطرفه، شیلنگ خلاء و اتصالات بوستر را بررسی کند.
سخن پایانی
بوستر ترمز یکی از اجزای حیاتی و ضروری در سیستم ترمز خودرو است که بهبود قابلیت توقف، ایمنی و عملکرد خودرو را بهبود میبخشد. با استفاده از انواع مختلف بوستر ترمز، رانندهها قادر به کنترل بهتر و توقف سریعتر خودرو میشوند که این امر به ایمنی و راحتی در رانندگی کمک میکند.